Υψώστε τη γροθιά, για την Παγκόσμια Ημέρα Τροφής

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων & Γεωργίας κάθε χρόνο στις 16 Οκτωβρίου γιορτάζει την ΤΡΟΦΗ. Παρουσιάζει μια θεματική όσον αφορά τη διατροφή και τα τρόφιμα, με σκοπό την κατανόηση των προβλημάτων επισιτισμού, την εξάλειψη της πείνας κλπ…

Επειδή οι αναγγελίες και οι διακηρύξεις δε φτάνουν, χρειάζεται η καθημερινή μας δράση και ενέργεια. Η πρόταση είναι «ΥΨΩΣΤΕ ΤΗ ΓΡΟΘΙΑ».

Υψώστε τη γροθιά:

1. ..εσείς που ζείτε στις φτωχές γειτονιές του δυτικού κόσμου ή/και εσείς που ζείτε στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες (..και μάλλον δε θα δείτε αυτό το μήνυμα). Δηλώστε την πυγμή σας για το δικαίωμα πρόσβασης στην ορθή και καθαρή τροφή.
2. ..γι΄ αυτούς που παρόλο γνωρίζουν ότι μπορεί να βρουν καλύτερο μέλλον στις αναπτυγμένες χώρες, μένουν λόγω ακραίας φτώχειας και ανημποριάς στους υποβαθμισμένους τόπους τους. Πιέστε με υψωμένη γροθιά για τη δημιουργία καλύτερων συνθηκών εκεί και περισσότερων θέσεων εργασίας μέσω της τοπικής ανάπτυξης της υπαίθρου.
3. ..εσείς που ζείτε στον "αναπτυγμένο" κόσμο, της πλαστικής- φτηνής- λιπαρής τροφής για να πιέσετε για καλύτερη πρόσβαση στην υγιεινή τροφή, για διατροφική πολιτική περιορισμού της "κακής" τροφής. Υψώστε τη γροθιά για την αύξηση της διάθεσης προσιτής, τοπικής, "καλής" τροφής. Έχουμε πληθώρα ευχολόγιων και διακηρύξεων της ανάγκης για "τοπική ανάπτυξη", έχουμε πληθώρα κροκοδείλιων δακρύων για τα υψηλά ποσοστά υπερβαρότητας σε εφήβους και ενήλικες, έχουμε όμως "σπάνιν" δράσεων και έλλειμμα κεντρικού σχεδιασμού, δηλαδή έλλειμμα βούλησης..
4.  ..κι εσείς τέλος που θέλετε να γνωρίζετε την ορθή διατροφή, υψώστε τη γροθιά σας 4-5 φορές την ημέρα για να υπενθυμίσετε στον εαυτό σας την ανάγκη να παίρνετε 5 μερίδες από φρούτα και λαχανικά (1 γροθιά = 1 μερίδα φρούτο, 1 γροθιά= 2 μικρομερίδες λαχανικών).

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc, MEd

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.dbertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

Να τρως αργά, να τρως «φαγητό», πολύ από αυτό να είναι φυτικό..

Στο βιβλίο «Διατροφή, μύθοι και προπαγάνδα», ο Michael Pollan γράφει το μανιφέστο του καταναλωτή της τροφής. Θέτει ζητήματα στη δημοσιότητα που αφορούν την επιστήμη της διατροφής και τον τομέα τροφίμων.

Ο Michael Pollan είναι ένας ανατρεπτικός στοχαστής της τροφής. Χωρίς ο ίδιος να είναι διαιτολόγος, ασχολείται με το χώρο των τροφίμων πολλά χρόνια και η άποψή του φαίνεται να ξυπνά διατροφικές συνειδήσεις. Μιλά σε σκληρή γλώσσα, έναντι της βιομηχανίας της τροφής και της στρατευμένης επιστήμης και μάλλον σε πολλά από τα αναφερόμενά του δεν έχει άδικο. Μερικές βασικές συμβουλές- τσιτάτα που δίδει είναι:

-μην τρως τίποτα που η πρόγιαγιά σου δε θα αναγνώριζε ως φαγητό,

-βγες από το σούπερ μάρκετ το συντομότερο δυνατό,

-να τρως «φαγητά», όχι μεγάλη ποσότητα, κυρίως φυτά.

Μερικά από τα λεγόμενά του είναι υπεραπλουστεύσεις, πάντα όμως άξια προβληματισμού. Διατυπώνει την άποψη ότι οι διαιτολόγοι και όσοι εμπλέκονται με τις συστάσεις διατροφής («διατροφιστές» τούς αναφέρει) έχουν δώσει πολύ περισσότερη σημασία στη χημεία του τροφίμου παρά στην κοινωνιολογία και την οικολογία της διατροφής.

ΞΕΠΕΡΝΩΝΤΑΣ ΤΟ ΔΙΑΤΡΟΦΙΣΜΟ

Οι καταναλωτές τροφής βομβαρδίζονται από τη βιομηχανία τροφίμων, συνεπικουρούμενης κι από ειδικούς στα τρόφιμα, με μηνύματα και ισχυρισμούς τροφίμων περισσότερο από όσο χρειάζεται. Οι δυτικοί λαοί, απέχοντας περισσότερο από τη φύση τρώνε χωρίς περίσκεψη, χωρίς να δίνουν σημασία στις αισθήσεις. Καλό είναι λοιπόν, να ακολουθήσουμε τις συστάσεις του Pollan, όπως:

-να τρώμε αργά, να γευόμαστε την τροφή στο τραπέζι και όχι στον πάγκο, αφιερώνοντας πάνω από 20 λεπτά γι’ αυτό,

-να επιδιώκουμε να τρώμε με παρέα, μοιραζόμενοι το γεύμα μας μαζί με άλλους, αυτό επιβραδύνει την ταχύτητα κατανάλωσης και πιθανώς ενεργοποιεί περισσότερες αισθήσεις,

-να επιστρέψουμε στα πιο παλιά σερβίτσια, τα πιάτα είναι μεγαλύτερα σήμερα, ξεπερνάνε τα 30 εκατοστά (διάμετρος), όταν πριν από 1 αιώνα ήταν λιγότερο από 23 εκατοστά (διάμετρος). Μια καλή πρόταση είναι να χρησιμοποιήσουμε τα μεγάλα πιάτα για σαλάτες και τα πιάτα φρούτων για το κύριο γεύμα,

-να αποκτήσουμε συνείδηση στη βρώση της τροφής, επιδιώκοντας την ανάδειξη της ποιότητας της τροφής, ποιότητας πιστοποιημένης-συμβολικής-πραγματικής. Να γίνουμε σύμμαχοι της καλής τροφής, των παραγωγών της, προτιμώντας τοπικούς κοντινούς από το σπίτι μας,

-να μαγειρεύουμε, να φτιάξουμε τον κήπο μας. Δε φτάνει να βλέπουμε τις εκπομπές μαγειρικής, ούτε να ψωνίζουμε μόνο την τροφή. Να καλλιεργούμε τον κήπο μας, βοηθά στην καύση θερμίδων, αλλά το πιο σημαντικό να ξαναβρούμε τη φύση μας που είναι η Φύση..

 *Βιβλίο: «Διατροφή, μύθοι και προπαγάνδα»

Συγγραφέας: Michael Pollan

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc, MΕd

Μέλος Ομάδας Ειδικών Αθλητικής Διατροφής

Μέλος Ομάδας Ειδικών Δημόσιας Υγείας

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.dbertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

Η πλάνη της επιβεβαίωσης*..

«..Ο Φρεντ θέλει να αδυνατίσει. Κάθε πρωί ζυγίζεται. Αν έχει χάσει βάρος σε σχέση με την προηγούμενη, χαμογελάει και αποδίδει το αποτέλεσμα στην επιτυχία της δίαιτάς του. Αν έχει πάρει βάρος, σκέφτεται ότι αυτή η διακύμανση είναι φυσιολογική και την ξεχνάει. Επί έναν μήνα ζει με την ψευδαίσθηση ότι η δίαιτά του έχει αποτέλεσμα, ενώ το βάρος του παραμένει μάλλον σταθερό. Ο Φρεντ είναι θύμα μιας ανώδυνης μορφής της ‘πλάνης της επιβεβαίωσης’..».

Ο Ρολφ Ντομπέλλι στο βιβλίο «Η τέχνη της καθαρής σκέψης» περιγράφει «την πλάνη της επιβεβαίωσης» υπενθυμίζοντας τη φυσική μας ροπή να αμφισβητούμε τις νέες πληροφορίες που δε συμφωνούν με την οπτική μας. Με άλλα λόγια, είναι η φυσική μας ροπή να ερμηνεύουμε τις καινούργιες πληροφορίες κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να τις κάνουμε συμβατές με τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο, με τις πεποιθήσεις μας, με τη θεωρία μας.

ΕΝΑ ΔΙΔΑΓΜΑ:

Μην παραμερίζετε κάποια αντίθετα ή αρνητικά σημάδια που δείχνουν την αναποτελεσματικότητά σας ή κάποιες αστοχίες σας, όσον αφορά τις διατροφικές σας συνήθειες και στόχους. Ο Δαρβίνος πολεμούσε τον ίδιο του τον εαυτό, καθώς κράταγε σε σημειώσεις αμέσως κάποιες παρατηρήσεις που συγκρούονταν με τη θεωρία του. Έλεγε ότι το έκανε αυτό μέσα στα επόμενα τριάντα λεπτά, διότι είχε ήδη καταλάβει ότι ο εγκέφαλός του ξεχνούσε ή έκρυβε τις ενάντιες ενδείξεις, παρατηρήσεις.

Αν προσπαθείτε να διαχειριστείτε κακές διατροφικές συνήθειες καταγράψτε, μην αφήνετε να πέσει τίποτα κάτω, κάντε το άμεσα, γιατί αργά ή γρήγορα ο εγκέφαλος θα το κρύψει και θα οδηγηθείτε ύστερα σε μια επαναλαμβανόμενη πλάνη του τύπου «ε ..ήταν ειδική περίπτωση», «υπάρχουν κάποιες απρόβλεπτες δυσκολίες»..

Ακολουθήστε το παράδειγμα του Δαρβίνου που έλεγε «γράφω ό, τι είναι αντίθετο μέσα στα επόμενα τριάντα λεπτά». Ακολουθήστε το «σκότωσε τον εαυτό σου..»  που λέει ένας φίλος μου αδελφικός, όταν θέλει να σταματήσει μια κακή συνήθεια..

*Βιβλίο: «Η τέχνη της καθαρής σκέψης»

Συγγραφέας: Ρολφ Ντομπέλλι

Στο βιβλίο αυτό ο συγγραφέας παρουσιάζει 52 λάθος τρόπους σκέψης που θα ήταν καλύτερα να αφήσετε για άλλους.

 ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc, MΕd

Μέλος Ομάδας Ειδικών Αθλητικής Διατροφής

Μέλος Ομάδας Ειδικών Δημόσιας Υγείας

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.dbertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

Terra Madre Day

Terra Madre Day

ΚΑΛΗ, ΚΑΘΑΡΗ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΗ ΤΡΟΦΗ

Η Terra Madre Day εορτάζεται στις 10 Δεκεμβρίου. Είναι η ετήσια ημέρα του Slow Food, του πολυπληθέστερου παγκοσμίως διατροφικού κινήματος. Η Terra Madre Day  μάς υπενθυμίζει την ανάγκη για την προώθηση της ποικιλομορφίας των παραδόσεων και της παραγωγής τροφίμων και μάς δείχνει πώς η δημιουργικότητα και η γνώση μπορούν να παντρευτούν, ώστε να οικοδομήσουμε ένα καλύτερο μέλλον στην τροφή μας.

Το κίνημα Slow Food συμμετέχει ενεργά στην εκπαίδευση και τη δράση για μείωση της σπατάλης της τροφής, μείωση ικανή να θρέψει 1 δισεκατομμύριο πολίτες της Γης, χωρίς να χρειαστεί αύξηση της παραγωγής, ούτε αύξηση εθνικών πόρων.

Οι ενημερωμένοι καταναλωτές & οι ενεργοί πολίτες, φέρνουν πιο κοντά τη δικαιότερη και την καλύτερη τροφή. Είναι σημαντικό λοιπόν εκκινώντας από τη 10^η Δεκεμβρίου να προσανατολιστούμε σε ένα γενναίο less is more, σε μια γενναία αλλαγή, αν χρειάζεται προς μια καλή, καθαρή και δίκαιη τροφή, της συνύπαρξης των παρακάτω:

ΚΑΛΗ ΤΡΟΦΗ: όταν τρεφόμαστε καθημερινά με φρέσκια και γευστική τροφή, ικανοποιώντας τις αισθήσεις και την διατροφική μας πολιτισμική κληρονομιά

ΚΑΘΑΡΗ ΤΡΟΦΗ: όταν η τροφή μας είναι φιλική προς το περιβάλλον, μην επηρεάζοντας αρνητικά το βιότοπο μας και την ανθρώπινη υγεία.

ΔΙΚΑΙΗ ΤΡΟΦΗ: όταν τα κέρδη, από την προώθηση της τροφής, μοιράζονται με δίκαιο τρόπο, χωρίς την εκμετάλλευση των αδύναμων και «ασθενών» ανθρώπων, όταν η τιμή της τροφής είναι προσιτή σε όλους.

 ΑΠΟΦΥΓΗ ΣΠΑΤΑΛΗΣ ΤΗΣ ΤΡΟΦΗΣ: όταν οι καταναλωτές είναι εκπαιδευμένοι στο να μην πετούν τρόφιμα, βοηθούμενοι από διαιτολόγους, σεφ και παιδαγωγούς, ακολουθώντας τη συνταγή της αρετής της φρόνησης, τόσο στην αγορά, όσο και στην κατανάλωση της τροφής.

 ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc, MΕd

Μέλος Ομάδας Ειδικών Αθλητικής Διατροφής

Μέλος Ομάδας Ειδικών Δημόσιας Υγείας

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.bertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

Τοπικά παραδοσιακά προϊόντα, πολιτισμός, διατροφή & πολιτική*

Κάποτε η διαθεσιμότητα της τροφής καθόριζε σε μεγάλο ποσοστό τη διατροφική ταυτότητα της κάθε περιοχής. Κάποτε οι καταναλωτές ήταν κυρίως οι παραγωγοί της τροφής (καταναλωτές- παραγωγοί). 

Ύστερα, η έκρηξη της βιομηχανίας (20^ος αιώνας κυρίως) «γέννησε» πολλούς καταναλωτές (σκέτο). Υπήρξε η ποσοτική έκρηξη σε επίπεδο θερμίδων στις δυτικές χώρες και η δυνατότητα ταξιδιού τροφών, καρπών.

Σήμερα, στην Ελλάδα, σε άλλες χώρες της Ευρώπης, στις ΗΠΑ αναδύεται μια μετακαταναλωτική συμπεριφορά. Σήμερα έχουμε κυρίαρχα καταναλωτές, όπου η συμπεριφορά τους, διαμεσολαβούμενη από τους φορείς υγείας, το μορφωτικό επίπεδο, το κοινωνικό επίπεδο, το εκάστοτε πολίτευμα, την ανάγκη για αντισυμβατική συμπεριφορά, από τη μια μεριά, ή την ανάγκη για διακεκριμένη κατανάλωση, από την άλλη, είναι τέτοια που μπορεί να αναζητήσουν και πάλι την ταυτότητά τους μέσω της διατροφής και της κατανάλωσης παραδοσιακών προϊόντων, προϊόντων «τυπικών» ή/και «τοπικών». Ιδιότυπων προϊόντων, ως προς τις πρώτες ύλες, τη μέθοδο, την προέλευση, ακόμα και την ονομασία, προϊόντων που αναδομούν ταυτότητες προσωπικές και συλλογικές.

Οι διαιτολόγοι, αποτελούν έναν ιδιαίτερα χρήσιμο φορέα, μέσα από τον οποίο μπορεί να βοηθηθεί η δημιουργία ενός ranking παραδοσιακών προϊόντων, υγιεινών, πράσινων, δίκαιων και οικονομικά προσιτών, προσδίδοντας ένα θετικό πρόσημο, ένα «win για όλους»..

(*το παραπάνω κείμενο αποτελεί περίληψη της εισήγησής μου στο 1ο Συμπόσιο Ομάδας Δημόσιας Υγείας, του Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων- Διατροφολόγων, 28 Μαΐου 2016)

Δημήτρης Π. Μπερτζελέτος

Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, MSc, MEd

Τρίπολη

Το αντιπαράδειγμα της ελληνικής ζάχαρης

Τον Απρίλιο του 2015 ενισχύθηκε με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου με 30 εκατ. ευρώ η Ελληνική Βιομηχανία Ζάχαρης. Για μερικούς αυτό σήμαινε ότι έτσι έγινε το πρώτο ‘σωτήριο’ βήμα για τη διάσωση των Ελλήνων τευτλοπαραγωγών και ενδεχομένως σημαντικό για την ελληνική αγροτική οικονομία.

Σήμερα, όμως, κάτι ‘μη σωτήριο’ συμβαίνει. Η κυβέρνηση αναζητεί μια βιώσιμη λύση, καθώς στερεύει η ρευστότητα των 30 εκατ. ευρώ, ενώ την ίδια στιγμή οι τευτλοπαραγωγοί κινδυνεύουν να μην πληρώνονται (ήδη προέβησαν στις πρώτες οργανωμένες διαμαρτυρίες). Η ελληνική ζάχαρη αδυνατεί να ανταγωνιστεί, τιμολογιακά τουλάχιστον, τη ζάχαρη πολλών άλλων χωρών.

Όμως δεν είναι μόνο αυτό το πρόβλημα. Η εμμονή σε μια ζημιογόνο επιχείρηση αποτελεί το οικονομικό κομμάτι της υπόθεσης. Εδώ, πέρα από όλα τα άλλα υπάρχει εμμονή σε ένα προϊόν ζημιογόνο για την υγεία. Δεν έχει γίνει μια οργανωμένη προσπάθεια ένταξης καινοτόμων, φιλικών για το περιβάλλον και την υγεία εναλλακτικών καλλιεργειών προς τη ζάχαρη (πχ στέβια). Είναι απαραίτητο σε αυτό το σημείο βαθμιαία την παραγωγή ζάχαρης να την μειώνεις μέσω δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος και με τη βοήθεια σύμπραξης επιστημόνων να βρεις τις καλύτερες επενδυτικά και κυρίως θετικές όσον αφορά τη δημόσια υγεία λύσεις. 

Τι περιβαλλοντικό κόστος έχει η καλλιέργεια πχ στέβιας; 
Είναι αποδοτική; 
Μπορεί να βελτιωθεί η απόδοση; 
Είναι evidence-based ή έστω ισχυρά τα πλεονεκτήματά της έναντι της ζάχαρης μακροπρόθεσμα; Αυτά τα ερωτήματα για να απαντηθούν χρειάζεται η βούληση, η αυθεντική προσήλωση και η ρήξη με τις ψευδαισθήσεις καμιά φορά..

Το να εκδηλώνεις τη διάθεση να βοηθήσεις ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων (πχ τευτλοπαραγωγοί), ιδιαίτερα αν είναι ευπαθείς αποτελεί ευαισθησία. Όμως μεγαλύτερη ευαισθησία χρειάζεται όταν πρέπει να κατεδαφίσεις ψευδαισθήσεις ατομικές και ομαδικές και να λειτουργήσεις με έναν τρόπο συναφή όσον αφορά το συνολικό καλό. Στην παρούσα χρειάζεται να παρακινήσεις και να στρέψεις πολλούς μαζί στην καλή-καθαρή-αποδοτική καλλιέργεια, που θα έχει αντίκτυπο στην υγεία και στην οικονομική ευμάρεια. Απλά αυτό ενδεχομένως χρειάζεται περισσότερο κόπο, δεν είναι έτοιμη λύση. 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc, MEd

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.bertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

φτώχεια, καλή καρδιά, μα και γκρίνια: η ελληνική διαιτολογία ..αυτοκριτικά

Η «ΦΤΩΧΕΙΑ»

Η μελέτη των 7 χωρών (1960), μία από τις πρώτες μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες που εξέταζε ζητήματα διατροφής και τρόπου ζωής, είναι πολύ γνωστή στον επιστημονικό κόσμο και έκανε θετικά γνωστή και την Ελλάδα. Μια μελέτη που έφερε στο προσκήνιο την έννοια μεσογειακή διατροφή και την ελληνική της εκδοχή.

Και ενώ αυτό το είχαμε, τώρα δεν το έχουμε.. Κομπάζω όταν διαιτολόγοι, ιατροί, ρεπορτάζ υγείας της Κεντρικής Ευρώπης αναφέρονται στην ισορροπημένη και μεσογειακή διατροφή που ..δίδαξε ο ελληνικός πληθυσμός. Και κομπάζω περισσότερο όταν ύστερα αναφέρονται σε δείκτες υγείας όπως η παχυσαρκία, όπου βρισκόμαστε μόνιμα στις πρώτες θέσεις. Ασύμμετρο πλέον. Η φτώχεια μας υλική, πλέον, αλλά και πνευματική μάς άφησε και μάς αφήνει πίσω. Μάλιστα ένα κακό που αναπτύσσεται τον τελευταίο καιρό είναι τα ‘φτωχά’ στρώματα να πλήττονται περισσότερο από την παχυσαρκία και από τα νοσήματα φθοράς που σχετίζονται με αυτή. Η ‘υγιεινή’ διατροφή έχει γίνει πλέον προνόμιο των λίγων, είτε λόγω πρόσβασης σε προνομιακά τρόφιμα (βιολογικά, σούπερ τροφές, ακριβά κομμάτια κρέατος, καλά ψάρια κλπ κλπ), είτε (και) λόγω του ότι υπάρχει άφθονη λιπαρή κακή τροφή (‘στις 2 πίτσες η 1 δώρο’) σε πολύ χαμηλές τιμές, προσεγγίσιμη από τους ‘πολλούς’. Ας αποδεχτούμε την ήττα μας, μέσω της διαδικασίας της αυτοκριτικής να βρούμε που σφάλλουμε, ώστε να ξανακάνουμε μέρος της καθημερινότητας τη μεσογειακή διατροφή.

Η ΚΑΛΗ ΚΑΡΔΙΑ..

Θυμάμαι σαν χτες τον εαυτό μου, φοιτητή ακόμα, περί τα τέλη της δεκαετίας του 1990 να πηγαίνω κάθε 2 χρόνια στον 1ο όροφο ενός κεντρικού ξενοδοχείου της Αθήνας γεμάτος χαρά, αλλά κυρίως περιέργεια, για να ακούσω καινούργια ή ακουσμένα ήδη στις αίθουσες διδασκαλίας πράγματα που συνέβαιναν στον τομέα της Διατροφής και της Διαιτολογίας. Ήταν το Πανελλήνιο Συνέδριο Διαιτολογίας και Διατροφής. Ένα συνέδριο που εξακολουθεί να υφίσταται και να διοργανώνεται κάθε 2 χρόνια, ως το κορυφαίο διατροφικό γεγονός!

Η διαδρομή της επιστήμης της διατροφής έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον. Μέσα σε αυτά τα 20 χρόνια το ενδιαφέρον έχει πολλαπλασιαστεί. Από τον 1ο όροφο ενός ξενοδοχείου, έφτασε να χρειάζεται ένα ολόκληρο κτιριακό συγκρότημα όταν διοργανώνεται ένα πανελλήνιο συνέδριο διατροφής, για να χωρέσει το ενδιαφέρον χιλιάδων πλέον επισκεπτών του. 

Ήδη, πολλά πανεπιστήμια της χώρας έχουν εντάξει στο διδακτικό τους περιεχόμενο τη διατροφή και τη διαιτολογία. Πολλές πανεπιστημιακές έδρες ερευνούν ζητήματα διατροφής, ενώ πολλοί συνάδελφοι με λαμπρό τρόπο μπορούν πλέον να μας πρεσβεύουν σε πανευρωπαϊκά και παγκόσμια επιστημονικά πάνελ. Δημιουργήθηκε ένας μεγάλος και ολοένα και πιο σύνθετος επιστημονικός κόσμος, ο κόσμος της διατροφής..

 ..ΜΑ ΚΑΙ ΓΚΡΙΝΙΑ..

Η πραγματικότητα δεν είναι τόσο γενναιόδωρη όμως. Υπάρχει και η γκρίνια, υπάρχει και η ανάδυση της κακής μας πλευράς και η οποία δεν εξαφανίζεται με ωραία λόγια.. 

Εδώ και δεκαετίες υπάρχουν στη διάθεση των πολιτών πολλές ωραίες επιστημονικές συμβουλές, πολλές διαπιστώσεις περί  του «τι σημαίνει υγιεινό» και παρόλα αυτά δεν ξεκολλάνε τα νούμερα και τα ποσοστά παχυσαρκίας ούτε στο δυτικό κόσμο, ούτε στην Ελλάδα. Εκδίδονται πολύ προσεγμένοι διατροφικοί οδηγοί, μετονομάζονται δημόσιες υπηρεσίες σε υπηρεσίες «διατροφής και άθλησης», γίνονται συνέδρια, ημερίδες, εκδηλώσεις, σεμινάρια, οι έλληνες διαιτολόγοι αυξάνονται και βρίσκονται πλέον σε κάθε γειτονιά της Ελλάδας. Ενώ φαίνεται λοιπόν να έχουμε υπερπληθώρα καλών προθέσεων, πληροφορίας και συμβουλών η υγεία μας φθίνει.

Τελικά, η επιστήμη της διατροφής μήπως είναι συνθετότερη; Μήπως διαλέγουμε αναποτελεσματικούς δρόμους βελτίωσης των κακών δεικτών υγείας όπως η παχυσαρκία; Μήπως πρέπει να δούμε πιο έξω και ..έξω από το κουτί (‘out of the box’); Μήπως πρέπει να δούμε διεπιστημονικά και όχι μόνο με όρους διαιτητικής τι μπορεί να αλλάξει το πρότυπο διατροφής και τρόπου ζωής των σύγχρονων ελλήνων και ελληνόπουλων. Μήπως να θέσουμε 2-3 στόχους τύπου:

-μείωση της κατά κεφαλήν κατανάλωσης κρέατος στο χώρα μας (είμαστε στην παγκόσμια 8αδα κατανάλωσης),

-κίνητρα για αύξηση της φυσικής δραστηριότητας (οι έλληνες ασκούνται το λιγότερο στην Ευρώπη), πχ αύξηση στις ώρες Φυσικής Αγωγής στα σχολεία,

-περισσότεροι διαιτολόγοι σε υπηρεσίες, υπουργεία και υποχρέωση για παρουσία διαιτολόγων σε μεγάλες δημόσιες ή ιδιωτικές επιχειρήσεις..

...και άλλα πολλά..

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc, MEd

Μέλος Εξελεγκτικής Επιτροπής Πανελ. Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων

Ομάδα Ειδικών Αθλητικής Διατροφής

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com                                                                                                                                                                                    blog:nutripolitics.blogspot.gr

      site: www.bertzeletos.gr

για την παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας..

Μόλις σε 67 δευτερόλεπτα έχετε την "εικόνα' της παχυσαρκίας. Δείτε το βίντεο που αναρτήθηκε για να θυμόμαστε την Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας (11 Οκτωβρίου) να προβληματιζόμαστε, αλλά και να λαμβάνουμε τα απαραίτητα ατομικά και συλλογικά μέτρα.
Ένα βίντεο που επιμελήθηκε η Ομάδα Διαχείρισης Βάρους του Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων Ελλάδας.

Η Παγκόσμια Ημέρα Τροφής & ο αντίστροφος δαρβινισμός

Ο FAO (Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων & Γεωργίας) κάθε χρόνο στις 16 Οκτωβρίου παρουσιάζει μια θεματική όσον αφορά τη διατροφή και τα τρόφιμα, με σκοπό την κατανόηση των προβλημάτων επισιτισμού, στην αναζήτηση λύσεων για την εξάλειψη της πείνας. Σήμερα, το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού υποσιτίζεται. Πληθυσμός που ζει κυρίως σε αγροτικές περιοχές υποανάπτυκτων χωρών. Πληθυσμός, όμως που αυξάνεται και σε «ανεπτυγμένες περιοχές» λόγω οικονομικών κυρίως ανισοτήτων. Ταυτόχρονα ένα μεγάλο ποσοστό πληθυσμού κακοσιτίζεται, τρώγει δηλαδή περισσότερο από όσο χρειάζεται ή τρώγει κακή για την υγεία του τροφή. Στον κακοσιτιζόμενο πληθυσμό υπάρχει το φαινόμενο της σπατάλης τροφίμων (“food waste”).

Η φετινή θεματική του FAO λέγεται «Κοινωνική Πρόνοια και Γεωργία, σπάστε το φαύλο κύκλο της φτώχειας στις αγροτικές περιοχές». Πολύ καλά λοιπόν μάς τα λέει φέτος ο FAO, για την ανάγκη Κοινωνικής Πρόνοιας και για το σπάσιμο του φαύλου κύκλου.

Το τι πρέπει να γίνει είναι προφανές. Φανταστείτε τα σπαταλούμενα τρόφιμα με ένα μαγικό χέρι να κατευθύνονταν στο στόμα των υποσιτιζόμενων, ή φανταστείτε τα επιπλέον χρήματα των πολύ εύπορων πολιτών- έστω του 1%- των «ανεπτυγμένων χωρών» να μεταφέρονταν επίσης με ένα μαγικό χέρι στις τσέπες των αδύναμων. Τότε θα είχαμε λύσει το πρόβλημα. Τόσο απλό.

Όμως, στην πραγματικότητα δεν έχουμε λύσει το πρόβλημα. Παραμένουμε σε «ασπιρίνες» και όχι σε θεραπείες. Κάνουμε τέτοια μέρα κάθε χρόνο τις διαπιστώσεις μας. Επαναλαμβάνουμε, επαναλαμβανόμαστε.

Παγκόσμιοι φορείς που δεν επιδρούν ή δε δεσμεύουν τα κράτη να λειτουργούν προς τη λύση του προβλήματος συνεχίζουν να υφίστανται. Έτσι, διαμορφώνονται στα χαρτιά κολοσσιαία σχέδια, των οποίων κανείς δε φέρει την ευθύνη, ή σχέδια στα οποία εμπλέκονται πολλοί που πετάνε το μπαλάκι ο ένας στον άλλο, ή σχέδια που η προβλεπόμενη αποπεράτωσή τους είναι αρκετά μακρινή χρονικά.

Έχουμε φτάσει λοιπόν σε αυτό που ένας καθηγητής του Πανεπιστήμιου της Οξφόρδης  (Bent Flyvbjerg) αποκαλεί «αντίστροφο δαρβινισμό». Είναι αντίστροφος δαρβινισμός όταν καταστρώνουμε φιλόδοξα σχέδια, όπου τα πιο εντυπωσιακά από αυτά κυριαρχούν και επιβάλλονται, χωρίς όμως να είναι τα πιο αποτελεσματικά (..και πώς να είναι αφού κάθε χρόνο μιλάμε για την πείνα των λαών, τις ανισότητες κοκ..). Επίσημοι φορείς της χώρας μας, της Ε.Ε., των ΗΠΑ και άλλων πολλών χωρών διακηρύττουν το πρόβλημα, φτιάχνουν σχέδια που τελικά δεν υλοποιούνται..

ΤΟ ΚΑΛΟ ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ..

Το καλό της υπόθεσης είναι ότι υπάρχουν μερικά καλά αποτελέσματα σε υποσιτιζόμενους λαούς ορισμένων χωρών (πχ Μεξικό). Επίσης, το καλό της υπόθεσης είναι ότι πλέον τα κινήματα της διατροφής αυξάνονται. Περισσότεροι άνθρωποι μαθαίνουν γι’ αυτά, συμμετέχουν σε αυτά. Κινήματα έτοιμα να συγκρουστούν, διεκδικώντας τα αυτονόητα. Κινήματα που διεκδικούν στον τόπο τους απλά καθημερινά πράγματα. Πρόσφατα έγινε μεγαλειώδης συγκέντρωση-εκδήλωση στην Αθήνα με θεματική «Μενού για 5000», με τη συμμετοχή 150 εθελοντών και 9 συλλογικοτήτων, όπου φτιάχτηκαν 5000 μερίδες μπριάμ, οι οποίες προσφέρθηκαν δωρεάν, με λαχανικά που δε θα έφταναν στο πιάτο λόγω της σπάταλης διαχείρισής τους. Τέτοιες ενέργειες γίνονται όλο και περισσότερες. Τα κινήματα γίνονται πολλά, η επινόηση υπάρχει, πλησιάζει και η πολυπληθής συλλογική βούληση.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.bertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

Τα «διατροφικά πιάτα»..

 Περί τις αρχές της δεκαετίας (2010) μάς ήρθε το διατροφικό πιάτο από το USDA (Αμερικάνικο Υπουργείο Γεωργίας). Ένα πιάτο που υποδηλώνει πώς πρέπει να φτιάχνουμε τη χωροταξία του πιάτου μας. Έξυπνο κι απλό δε διαφωνεί φρονώ κανείς με την ιδέα τους.

Γενικά τα «διατροφικά πιάτα» είναι ένας ωραίος σχηματικός τρόπος του πώς πρέπει να κατανείμουμε τις μερίδες- ποσότητες διάφορων τροφίμων στο πιάτο μας. Είναι εύληπτος τρόπος και πράγματι αρκετά διαφωτιστικός.

Ύστερα, μας ήρθε ένα νέο πιάτο  διατροφής, αυτό του Harvard (του τμήματος Δημόσιας Υγείας). Ένα διατροφικό πιάτο  με μορφή παρόμοια με αυτή του USDA.

Αυτά τα 2 μοντέλα «διατροφικών πιάτων» έχουν ορισμένες μικροδιαφορές. Ας κάνουμε μια γρήγορη σύγκριση των 2 αναφερόμενων πιάτων:

-Μια πρώτη διαφοροποίηση είναι οι πρωτεΐνες. Το ‘πιάτο του Harvard’ προχωρά και  κάνει διάκριση μεταξύ καλών πρωτεϊνών (ψάρι, αυγά, πουλερικά), πρωτεϊνών προς περιορισμό (κόκκινο κρέας) και πρωτεϊνών προς αποφυγή (επεξεργασμένο κρέας).

-Δεν είναι όλα τα δημητριακά ίδια. Αυτό εμφανίζει  ξεκάθαρα το ‘πιάτο του Harvard’, ενθαρρύνοντας την κατανάλωση δημητριακών ολικής άλεσης (whole grains), έναντι των επεξεργασμένων (refined grain products).

-Πιο πολλά λαχανικά από φρούτα. Το ‘πιάτο του Harvard’ προτείνει  η κατανάλωση λαχανικών να είναι αναλογικά μεγαλύτερη από αυτή των φρούτων. Αυτό γιατί τουλάχιστον, όσον αφορά τον αμερικάνικο πληθυσμό, θεωρήθηκε ότι επειδή η κατανάλωση λαχανικών είναι πολύ χαμηλότερη σε σύγκριση με τα φρούτα, έτσι χρειάστηκε μια πιο εμφατική σύσταση υπέρ ..λαχανικών. Μάλιστα,  πάλι από το Harvard, γίνεται μια εξειδίκευση όσον αφορά τις πατάτες και δηλώνεται ότι αυτές δεν προσμετρούνται στη θέση των λαχανικών όσον αφορά το ’πιάτο’ τους.

-Το ‘πιάτο του USDA’ περιλαμβάνει τα γαλακτοκομικά (dairy), ενώ το ‘πιάτο του Harvard’ προτιμά  ως πιο σπουδαίο να βάλει «υγρά» όπως το νερό και τα «υγιεινά φυτικά έλαια» (πχ ελαιόλαδο). Αυτό γιατί η ομάδα του Harvard μάλλον θεωρεί  σημαντικότερη την έμφαση στην πρόσληψη νερού και όχι γαλακτοκομικών, τα οποία αν δούμε και κάποιες άλλες ανακοινώσεις της εν λόγω ομάδας, θεωρούν απλουστευτικά: “οκ..δε σου αρέσει το γάλα ενήλικα; ..μπορείς να το αντικαταστήσεις με  άλλα τρόφιμα πλούσια σε ασβέστιο και βιταμίνη D..”

Φαίνεται γενικά ότι αν και ήρθε δεύτερο στην πρωτοτυπία, το Harvard είναι πιο επεξηγηματικό και λεπτομερές στις συστάσεις του μέσω του διατροφικού πιάτου. Εσείς αυτό που έχετε να κάνετε είναι να συγκρατήσετε τη δομή του, να την υιοθετήσετε και σίγουρα θα κερδίσετε.

Στην Ελλάδα, επίσημα (Υπουργείο Υγείας) προτιμούμε τη διαγραμματική απεικόνιση της Μεσογειακής Πυραμίδας. Χρησιμοποιούμε τη μεσογειακή πυραμίδα από το 1999.. Βέβαια άξια αναφοράς είναι η τρισδιάστατη «πυραμίδα υγιεινού τρόπου ζωής για τα παιδιά» από επιστημονική ομάδα του Γεωπονικού Πανεπιστημίου, χρήσιμη για την εξοικείωση με τις αρχές της ισορροπημένης διατροφής, την άσκηση και τους κανόνες υγιεινής και ασφάλειας τροφίμων. Μπείτε να τη βρείτε στο:

http://www.scoolfood.gr/pyramida_ugieinou_tropou_zwhs_gia_paidia/en_puramida_ygieinou_tropou_zois_gia_paidia.html

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

                                                                                                                                 www.bertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

Μερικά ψάρια είναι ‘βαριά’..

Οι μεσογειακοί λαοί πρέπει να είμαστε υπερήφανοι όχι μόνο για τη μεσογειακή μας διατροφή αλλά και για Την ίδια τη Μεσόγειο Θάλασσα.. Γιατί; ..μα για τα καλά της ψάρι α!

Η Μεσόγειος φαίνεται να παρουσιάζει μικρότερη  μόλυνση και ρύπανση σε σχέση με άλλες κλειστές θάλασσες (πχ Βαλτική). Από την άλλη, οι θάλασσες του Ατλαντικού, του Ινδικού είναι θάλασσες στις οποίες κατοικοεδρεύουν χώρες με μεγάλη και βαριά βιομηχανία (μεγάλη ρύπανση), είναι θάλασσες που μολύνουν ακόμα και τις γειτονικές τους.

Στη χώρα μας οι μετρήσεις (‘Δημόκριτος’) που γίνονται στα εγχώρια ψάρια δείχνουν ότι είναι πολύ  περισσότερο καθαρά από αυτά που μάς έρχονται από βόρειες και εξωτικές θάλασσες. Κάποια επιβάρυνση, χαμηλότερη από τα ανώτατα επίπεδα, σε βαρέα επικίνδυνα μέταλλα εντοπίζεται στα ψάρια ιχθυοτροφείων της Ελλάδας. Μια επιβάρυνση που είναι κατά βάση προϊόν των ιχθυάλευρων που έρχονται από το εξωτερικό. Δυστυχώς τα ελληνικά ψάρια δεν επαρκούν, ώστε να αποτελούν τροφή των ‘καλλιεργούμενων’ ψαριών, οπότε εισάγονται από άλλες θάλασσες ψάρια για την παραγωγή ιχθυάλευρων.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων, έχει εντοπίσει ότι ‘σπαταλώνται΄ πολλά ψάρια για να αποτελέσουν τροφή των ..εκτρεφόμενων σε ιχθυοκαλλιέργειες ψαριών, με αποτέλεσμα τη ραγδαία μείωση των ιχθυοαποθεμάτων. Μια μείωση που καθιστά αναγκαία την υποκατάσταση από διάφορες άλλες ουσίες (φυτικές, πχ σόγια) των ιχθυάλευρων. Αυτό το παραπάνω συν το γεγονός ότι η Ελλάδα μπορεί να δώσει ένα άκρως καθαρό –ελεύθερο βαρέων μετάλλων-, άρα και ανταγωνιστικό προϊόν, μπορεί να κινητοποιήσει την ελληνική επιστημονική κοινότητα, ώστε να επιτευχθεί η υποκατάσταση όλων των εισαγόμενων ιχθυάλευρων.

  

 Το θέμα «βαρέα μέταλλα στα ψάρια» έχει απασχολήσει αμερικάνικους οργανισμούς υγείας (FDA, EPA), όπως και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Προτρέπουν έγκυες και θηλάζουσες να καταναλώνουν συχνά ψάρι (2 φορές/ εβδομάδα), από την άλλη όμως αποτρέπουν την κατανάλωση λιπαρών ψαριών που ενδέχεται να φέρουν υψηλά επίπεδα υδραργύρου (ξιφίας, τόνος φρέσκος ή κονσέρβα, καρχαρίας, σκουμπρί). Τα ελληνικά αφρόψαρα που είναι πλούσια σε λίπος (σαρδέλα, γάβρος, γόπα κα), λόγω του ότι δεν ταξιδεύουν μακριά, καταφέρνουν να έχουν χαμηλά ποσοστά βαρέων μετάλλων στο σώμα τους.

 

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ-ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

Καλό είναι να προτιμάτε πάντα ψάρια ελληνικά ή έστω μεσογειακά. Επίσης, καλό είναι να αποφεύγετε ψάρια μεγάλα και λιπαρά, ιδιαίτερα όταν προέρχονται από μακρινές θάλασσες. Στο λίπος συσσωρεύονται οι τοξικές ουσίες και μεταφέρονται μέσω της τροφικής αλυσίδας και στον άνθρωπο.

Για να μειώσετε την παρουσία χημικών κατάλοιπων κάντε τα εξής:

-κάντε ένα καλό πλύσιμο,

-αφαιρέστε το δέρμα, καθώς εκεί συγκεντρώνεται μεγάλη ποσότητα χημικών ουσιών,

-διώξτε βράγχια, σπλάχνα και εντόσθια, καθώς εκεί υπάρχει υψηλό μικροβιακό φορτίο, αλλά και βαρέα μέταλλα,

-πετάτε το λίπος που βγαίνει κατά το βράσιμο ή ψήσιμο, δε χρειάζεται να το χρησιμοποιείτε για ζωμούς.

 Τα όρια που τίθενται ως ανώτατα στη σύσταση των ψαριών σε μέταλλα δε διασφαλίζουν τους καταναλωτές. Ο δείκτης απορρόφησης και συσσώρευσης στον ανθρώπινο οργανισμό εξαρτάται από τη φύση του οργανισμού και βεβαίως την ηλικία. Καλό θα είναι λοιπόν οι πολίτες να διαβάζουν ετικέτες, να ενημερώνονται τακτικά από επιστημονικούς οργανισμούς, να γνωρίζουν την εποχικότητα και την τοπικότητα των ψαριών.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.bertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr