Μερικά ψάρια είναι ‘βαριά’..

Οι μεσογειακοί λαοί πρέπει να είμαστε υπερήφανοι όχι μόνο για τη μεσογειακή μας διατροφή αλλά και για Την ίδια τη Μεσόγειο Θάλασσα.. Γιατί; ..μα για τα καλά της ψάρι α!

Η Μεσόγειος φαίνεται να παρουσιάζει μικρότερη  μόλυνση και ρύπανση σε σχέση με άλλες κλειστές θάλασσες (πχ Βαλτική). Από την άλλη, οι θάλασσες του Ατλαντικού, του Ινδικού είναι θάλασσες στις οποίες κατοικοεδρεύουν χώρες με μεγάλη και βαριά βιομηχανία (μεγάλη ρύπανση), είναι θάλασσες που μολύνουν ακόμα και τις γειτονικές τους.

Στη χώρα μας οι μετρήσεις (‘Δημόκριτος’) που γίνονται στα εγχώρια ψάρια δείχνουν ότι είναι πολύ  περισσότερο καθαρά από αυτά που μάς έρχονται από βόρειες και εξωτικές θάλασσες. Κάποια επιβάρυνση, χαμηλότερη από τα ανώτατα επίπεδα, σε βαρέα επικίνδυνα μέταλλα εντοπίζεται στα ψάρια ιχθυοτροφείων της Ελλάδας. Μια επιβάρυνση που είναι κατά βάση προϊόν των ιχθυάλευρων που έρχονται από το εξωτερικό. Δυστυχώς τα ελληνικά ψάρια δεν επαρκούν, ώστε να αποτελούν τροφή των ‘καλλιεργούμενων’ ψαριών, οπότε εισάγονται από άλλες θάλασσες ψάρια για την παραγωγή ιχθυάλευρων.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων, έχει εντοπίσει ότι ‘σπαταλώνται΄ πολλά ψάρια για να αποτελέσουν τροφή των ..εκτρεφόμενων σε ιχθυοκαλλιέργειες ψαριών, με αποτέλεσμα τη ραγδαία μείωση των ιχθυοαποθεμάτων. Μια μείωση που καθιστά αναγκαία την υποκατάσταση από διάφορες άλλες ουσίες (φυτικές, πχ σόγια) των ιχθυάλευρων. Αυτό το παραπάνω συν το γεγονός ότι η Ελλάδα μπορεί να δώσει ένα άκρως καθαρό –ελεύθερο βαρέων μετάλλων-, άρα και ανταγωνιστικό προϊόν, μπορεί να κινητοποιήσει την ελληνική επιστημονική κοινότητα, ώστε να επιτευχθεί η υποκατάσταση όλων των εισαγόμενων ιχθυάλευρων.

  

 Το θέμα «βαρέα μέταλλα στα ψάρια» έχει απασχολήσει αμερικάνικους οργανισμούς υγείας (FDA, EPA), όπως και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Προτρέπουν έγκυες και θηλάζουσες να καταναλώνουν συχνά ψάρι (2 φορές/ εβδομάδα), από την άλλη όμως αποτρέπουν την κατανάλωση λιπαρών ψαριών που ενδέχεται να φέρουν υψηλά επίπεδα υδραργύρου (ξιφίας, τόνος φρέσκος ή κονσέρβα, καρχαρίας, σκουμπρί). Τα ελληνικά αφρόψαρα που είναι πλούσια σε λίπος (σαρδέλα, γάβρος, γόπα κα), λόγω του ότι δεν ταξιδεύουν μακριά, καταφέρνουν να έχουν χαμηλά ποσοστά βαρέων μετάλλων στο σώμα τους.

 

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ-ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

Καλό είναι να προτιμάτε πάντα ψάρια ελληνικά ή έστω μεσογειακά. Επίσης, καλό είναι να αποφεύγετε ψάρια μεγάλα και λιπαρά, ιδιαίτερα όταν προέρχονται από μακρινές θάλασσες. Στο λίπος συσσωρεύονται οι τοξικές ουσίες και μεταφέρονται μέσω της τροφικής αλυσίδας και στον άνθρωπο.

Για να μειώσετε την παρουσία χημικών κατάλοιπων κάντε τα εξής:

-κάντε ένα καλό πλύσιμο,

-αφαιρέστε το δέρμα, καθώς εκεί συγκεντρώνεται μεγάλη ποσότητα χημικών ουσιών,

-διώξτε βράγχια, σπλάχνα και εντόσθια, καθώς εκεί υπάρχει υψηλό μικροβιακό φορτίο, αλλά και βαρέα μέταλλα,

-πετάτε το λίπος που βγαίνει κατά το βράσιμο ή ψήσιμο, δε χρειάζεται να το χρησιμοποιείτε για ζωμούς.

 Τα όρια που τίθενται ως ανώτατα στη σύσταση των ψαριών σε μέταλλα δε διασφαλίζουν τους καταναλωτές. Ο δείκτης απορρόφησης και συσσώρευσης στον ανθρώπινο οργανισμό εξαρτάται από τη φύση του οργανισμού και βεβαίως την ηλικία. Καλό θα είναι λοιπόν οι πολίτες να διαβάζουν ετικέτες, να ενημερώνονται τακτικά από επιστημονικούς οργανισμούς, να γνωρίζουν την εποχικότητα και την τοπικότητα των ψαριών.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.bertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

δεν πρέπει να έχεις επιστήμη χωρίς ανθρωπιά και εμπόριο χωρίς ήθος*

Το 2007 δημοσιεύτηκε σε επιστημονικό περιοδικό  ανοικτής πρόσβασης (PLoS Medicine) μια μελέτη που εξέταζε τη σχέση των πηγών χρηματοδότησης με τα εκπορευόμενα συμπεράσματα-αποτελέσματα σε επιστημονικά άρθρα που συνδέονταν με τη διατροφή.

Η εν λόγω επιστημονική μελέτη (L. Lesser, “Relationship between Funding Source and Conclusion among Nutrition-Related Scientific Articles”), έχοντας εξετάσει μελέτες που σχετίζονταν με τρόφιμα (αναψυκτικά, γάλατα, χυμούς), καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «όταν οι βιομηχανίες χρηματοδοτούν επιστημονικές μελέτες που εξετάζουν τρόφιμα τα οποία αυτές πωλούν μπορεί αυτές οι επιστημονικές μελέτες να μεροληπτήσουν υπέρ των προϊόντων». Τέσσερις με οκτώ φορές πιο ευνοϊκά διατείνονταν τα συμπεράσματα επιστημονικών άρθρων που χορηγούνταν από εταιρείες –και είχαν να κάνουν με τα προς πώληση προϊόντα- σε σχέση με άρθρα που δε συνδέονταν με χρηματοδότηση από εταιρείες τροφίμων και ποτών.

Όταν διαβάζω επιστημονικές μελέτες ή βιβλία πάντα κοιτώ από πού έχουν χρηματοδοτηθεί. Αναζητώ ποια είναι η χρηματοδότηση, χωρίς να σημαίνει αυτό ότι είναι πάντα για τα σκουπίδια μια χρηματοδοτούμενη μελέτη.

Πρόσφατα μια πολυεθνική σοκολατοβιομηχανία επιχορήγησε μια έδρα στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια. Δεν άργησε η εν λόγω έδρα να μάς δείξει σημαντικές ανακαλύψεις για τις αρετές του κακάο. Ίσως, βοήθησε αυτή η έδρα να αποενοχοποιήσουμε λίγο τη σοκολάτα και να της απονέμουμε δικαιοσύνη, δίνοντας της μια καλύτερη θέση στη διατροφή.

Αντίστοιχα με τη σοκολάτα, και εδώ στη Μεσόγειο, είτε διακρατικά, είτε εθνικά, είτε από εταιρείες βλέπουμε να χρηματοδοτούνται μελέτες σε προϊόντα που παράγουμε όπως το κρασί, τις σταφίδες, το ελαιόλαδο κα. Δεν είναι πάντα κοντόφθαλμο το συμφέρον, είναι πιο μεγάλο από μια απλή εταιρεία, είναι κάποιες φορές και το συμφέρον για την υγεία μας να βλέπουμε στο φως ζητήματα για την τροφή μας. Ίσως ορισμένες εταιρείες που εμπορεύονταν και παρήγαγαν ελαιόλαδο να λειτούργησαν προσθετικά και να έβαλαν το δικό τους λιθαράκι στη διασαφήνιση της ωφελιμότητας του εν λόγω προϊόντος για την ανθρώπινη υγεία.

 

Ο Μαχάτμα Γκάντι έλεγε ότι «δεν πρέπει να έχεις επιστήμη χωρίς ανθρωπιά και εμπόριο χωρίς ήθος». Αυτό είναι όντως ένα πολύτιμο & συμπυκνωμένο μήνυμα..

Οκ.. δεν είμαστε σε ένα αγγελικά πλασμένο περιβάλλον. Όσοι εμπλέκονται με αυτό το πολύ σπουδαίο πεδίο που λέγεται επιστήμη της διατροφής είναι σημαντικό να ακολουθούν ορισμένους κανόνες και νόρμες. Και για να βάζουμε τα πράγματα στη σειρά, εδώ στην Ελλάδα οφείλουμε για τον τόπο μας, αλλά και για την υγεία μας (και του κόσμου ολόκληρου) να μιλάμε δημόσια για προϊόντα και τρόφιμα ιεραρχώντας τα πρώτα όσον αφορά την υγεία, το περιβαλλοντικό κόστος. Πρώτα πρέπει να ‘κολλάμε παράσημα’ σε φυσικά τρόφιμα και ύστερα να μιλάμε για πιθανά οφέλη από συσκευασμένα βιομηχανικά προϊόντα. Πρώτα να ξεκαθαρίσουμε ότι μια πατάτα βραστή είναι συνολικά πιο ωφέλιμη για το μέσο πληθυσμό από ένα κουτί  επεξεργασμένων δημητριακών (που πιθανότατα μάς έρχεται από μακριά). Έχουμε πολλά ‘παράσημα’ και ‘πιστοποιητικά υγείας’ να δώσουμε σε φυσικά τρόφιμα ακόμα. Όπως έχουμε άλλο ένα χρέος:

«να σφίγγουμε το χέρι θερμά στους αγρότες και τους κτηνοτρόφους, έχουν πολλά να μας πουν και να μας προσφέρουν».

*ρήση του Μαχάτμα Γκάντι

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.bertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

Λίπος, να το φορολογήσουμε;

Λίπος, να το φορολογήσουμε;

Συζητώντας με φίλους έχω καταλάβει το εξής απλό: κανείς δε συμπαθεί τους φόρους, πόσω μάλλον αυτών που σχετίζονται με την απόλαυση του φαγητού τους..

Η Δανία μια από τις πρώτες χώρες που επέβαλε «φόρο λίπους» (2011) για προϊόντα που περιείχαν κορεσμένα λιπαρά πάνω από 2,3% είναι το πρώτο πείραμα. Αυτό το πείραμα φαίνεται να εγκαταλείπεται. Υπό την έντονη πίεση από την βιομηχανία τροφίμων σε μια ήδη σχετικά εξαρτώμενη οικονομία (από τις βιομηχανίες τροφίμων), η δανέζικη κυβέρνηση έχει καταργήσει το «φόρο λίπους» και φαίνεται να εγκαταλείπει μια επικείμενη φορολόγηση επί των σακχάρων. Οι κάτοικοι στη Δανία δε συμπάθησαν ιδιαίτερα αυτό το μέτρο, βλέπεις πολλοί εργάζονται σε γαλακτοβιομηχανίες, σε σοκολατοποιίες  ή εταιρείες παραγωγής κρεατοσκευασμάτων..

Η δανέζικη περίπτωση

Ο φόρος επί των κορεσμένων λιπαρών είχε προταθεί από επιτροπές εμπειρογνωμόνων και εισήχθη με την πλειοψηφία στο δανέζικο κοινοβούλιο, ως μέρος ενός μεγαλύτερου πακέτου οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Πολλοί παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των εκπροσώπων της βιομηχανίας τροφίμων και των επιστημόνων της διατροφής αντέδρασαν αρνητικά στον εν λόγω φόρο, υποστηρίζοντας ότι βλάπτει την οικονομία και δεν πρόκειται να έχει καμία θετική επίδραση στην υγεία. Συνασπίστηκαν δανέζικες επιχειρήσεις τροφίμων και οργάνωσαν εκστρατεία για κατάργηση του φόρου. Ο συνασπισμός αυτός επιχειρηματολόγησε για το ότι οι φόροι στο λίπος και τη ζάχαρη θα προκαλούσαν την απώλεια πάνω από 1300 θέσεις εργασίας, θα δημιουργούσαν υψηλά διοικητικά κόστη και αύξηση των διασυνοριακών αγορών (λόγω στενής γειτνίασης και εύκολης πρόσβασης σε πολλές χώρες). Λίγοι υπήρξαν «υπερασπιστές» για την εισαγωγή του φόρου. Ο όρος ‘Δημόσια Υγεία’ απέκτησε εξέχοντα ρόλο, αλλά τελικά ο νόμος καταργήθηκε.

Προφανώς η φορολόγηση του λίπους μπορεί να αυξήσει τα έσοδά της κυβέρνησης, αλλά και μακροπρόθεσμα να μειώσει το κόστος που συνδέεται με ασθένειες που σχετίζονται με την παχυσαρκία, αλλά και να αυξήσει την υγεία και τη μακροζωία. Όμως, ένα έτος εφαρμογής (τόσο διήρκεσε στη Δανία) δεν είναι ικανό να δώσει αξιολογήσιμα συμπεράσματα όσον αφορά τις επιπτώσεις στην υγεία. Η φορολόγηση αυτή του λίπους στη Δανία έφερε έσοδα περί τα 216 εκατομμύρια δολάρια. Μετά την κατάργησή του, είναι σίγουρο ότι αυτή η απώλεια εσόδων (από το κράτος) θα έχει γίνει ήδη προσπάθεια να αντισταθμιστεί από άλλους έμμεσους και άμεσους φόρους. Με λίγα λόγια εδώ τίθεται το εξής: «είναι δίκαιος ένας φόρος λίπους- αναφερόμενος είτε στο περιεχόμενο λίπος, τη ζάχαρη, το αλάτι.. ή ας βρει το κράτος άλλο τρόπο να μαζεύει λεφτά από τους πολίτες του;».

Η ευρωπαϊκή έκθεση όσον αφορά τους φόρους τροφίμων (2014)

Λοιπόν, ο σκοπός φορολόγησης λιπαρών ή υπερθερμιδογόνων (καλύτερα) τροφίμων πρέπει να είναι η μείωση των πωλήσεων τους. Μια πρόσφατη έκθεση της ΕΕ (“Food taxes and their impact on competitiveness in the agri-food sector, a study”-16.7.2014) λέει ότι μη εναρμονισμένοι φόροι σε προϊόντα πλούσια σε ζάχαρη, αλάτι και λιπαρά φαίνεται ότι επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα στη βιομηχανία αγροτοδιατροφικών προϊόντων, ιδίως τις μικρές επιχειρήσεις του κλάδου.

Η εν λόγω έκθεση της ΕΕ εξέταζε 3 παράγοντες:

α. την επίδραση στην κατανάλωση,

β. την επίδραση στην ανταγωνιστικότητα,

γ. την επίδραση στις διασυνοριακές συναλλαγές.

Όσον αφορά το α. (επίδραση στην κατανάλωση), σύμφωνα με την έκθεση αυτή οι καταναλωτές οδηγούνται:

i.      από τη μια στη μείωση κατανάλωσης «υπερφορολογημένων λιπαρών τροφίμων»,

ii.     αλλά από την άλλη στην αγορά φθηνότερων μαρκών των υπερφορολογημένων τροφίμων..

Όσον αφορά το β. (επίδραση στην ανταγωνιστικότητα), η έκθεση μάς λέει ότι υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι μπορεί να επηρεάζονται αρνητικά η κερδοφορία, η απασχόληση και οι επενδύσεις των εταιρειών τροφίμων που πλήττονται. Όλα αυτά, χωρίς να υπάρχουν οριστικά συμπεράσματα, λόγω του περιορισμένου αριθμού των διαθέσιμων περιπτώσεων (λίγες χώρες εφαρμόζουν έναν τέτοιου είδους νόμο), αλλά και του μειωμένου χρόνου εφαρμογής του. Πάντως, η ανταγωνιστικότητα των μεμονωμένων επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (μΜΕ), μέσα σε μια χώρα της ΕΕ μπορεί να επηρεαστεί πιο άμεσα από αυτούς τους φόρους.

Όσον αφορά το γ. (επίδραση στις διασυνοριακές συναλλαγές.), υπάρχει ένα εύλογο επιχείρημα που εναντιώνεται στην υπερφορολόγηση συγκεκριμένων τροφίμων, το οποίο λέει ότι η αύξηση της τιμής των αγαθών σε σχέση με τις τιμές των αντίστοιχων προϊόντων στις γειτονικές χώρες, όπου δεν υπάρχει τέτοιος φόρος, έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των διασυνοριακών αγορών. Πάντως, η μελέτη διαπίστωσε ότι οι αυξήσεις στις διασυνοριακές αγορές ήταν περιορισμένες και ότι άλλοι παράγοντες (λοιποί φόροι επί των τροφίμων και ποτών) επιδρούν πιο σημαντικά στις διασυνοριακά ψώνια..

Και τώρα ..‘nutripolitics’

Οι φόροι επί των τροφίμων και οι συνέπειες που απορρέουν από την εισαγωγή τους, είναι ένα εξαιρετικά πολύπλοκο και debated θέμα. H μικρή χώρα μας της ελεύθερης αγοράς, των μικρών τοπικών επιχειρήσεων, των πολλών εισαγόμενων τροφίμων, αλλά και των πολλών παραδοσιακών τροφίμων, που γειτνιάζει με χώρες που καραδοκούν με ανταγωνιστικά προϊόντα (λευκό τυρί, γιαούρτια, κρεατοσκευάσματα) δεν μπορεί να κερδίσει πολλά από τέτοιες φορολογήσεις. Μπορεί στην αρχή ενός τέτοιου μέτρου να υπάρχουν κάποια επιπρόσθετα έσοδα, γρήγορα όμως οι καταναλωτές θα στραφούν στις φθηνότερες επιλογές που τους δίνει η ελεύθερη αγορά και πιθανώς οι «καραδοκούντες γείτονες».

Το σημαντικότερο όμως όλων που είναι η καλύτερη υγεία των καταναλωτών, για το οποίο δε μιλήσαμε πολύ θα πρέπει πρώτα να απαντήσουμε σε ερωτήματα τύπου:

Ποιες είναι οι προθέσεις ενός τέτοιου φορολογικού μέτρου η είσπραξη χρημάτων ή η προάσπιση της Δημόσιας Υγείας ή και τα δύο; Ένας τέτοιος φόρος μπορεί να πετύχει τους στόχους του; Αποτελεί καλή πολιτική για τη Δημόσια Υγεία; Υπάρχουν τρόφιμα «κατάλληλα για φορολόγηση»; Τι θα πρέπει οι κυβερνήσεις να κάνουν για τη μείωση των διατροφικών παραγόντων κινδύνου για την παχυσαρκία;

Για την απάντηση των παραπάνω ερωτημάτων θα πρέπει να έχουμε στη σκέψη μας τα παρακάτω:

Αν οι προθέσεις είναι η μείωση της παχυσαρκίας, τότε πέρα από την είσπραξη των χρημάτων από τέτοιου είδους φόρους πρέπει να υπολογίσεις και που θα κατευθύνονται αυτοί οι πόροι. Ένα παράδειγμα είναι να επενδύσεις σε «καλά για την υγεία τρόφιμα» ως αντίβαρο, με τους εν λόγω πόρους. Λες λοιπόν «βάζω φόρο στο λίπος και τα χρήματα που θα εισπράξω και θα τα πάω εκεί..». Το να λες θέλω πάλι σε πλήρη λειτουργία τη βιομηχανία της ζάχαρης και ταυτόχρονα να εισπράττεις μεγαλύτερους φόρους από προϊόντα της, τότε ήδη σαμποτάρεις το στόχο υγείας και λειτουργείς ως αμοραλιστής. Ας παράγεις ζάχαρη, βαθμιαία όμως αυτή την παραγωγή να την μειώνεις μέσω δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος και με τη βοήθεια επιστημόνων να επενδύσεις βαθμιαία και αυξητικά σε υποκατάστατά της (πχ στέβια).

Και για να μην αυτομαστιγωνόμαστε, εδώ πρέπει να πούμε ότι και οι Δανοί δε μας τα είπαν καλά εν τέλει, καθώς λίγο μετά (!) την κατάργηση του φόρου, δημοσιεύτηκε έρευνα που έδειχνε ότι η κατανάλωση κορεσμένου λίπους είχε μειωθεί στη Δανία (Febr 2015, Eur J Clin Nutr). Δηλαδή ο καλός και ηθικός στόχος υγείας που είναι η μείωση της κατανάλωσης κορεσμένων λιπαρών δεν ελήφθη πολύ σοβαρά υπόψιν.

Χωρίς να μακρηγορούμε πρέπει γρήγορα να μεταβούμε στα παρακάτω:

Να υπάρχουν εναρμονισμένοι ευρωπαϊκοί νόμοι σε τρόφιμα. Ναι ας επιλεγούν και να υπερφορολογηθούν τρόφιμα σε πανευρωπαϊκό επίπεδο κυρίως επεξεργασμένα, που είναι πλούσια σε λίπος, ζάχαρη, αλάτι. Όμως να λαμβάνουμε υπόψιν ότι οι έμμεσοι φόροι είναι συνήθως άδικοι για τους πολλούς, οπότε σίγουρα πρέπει να μεταβούμε και σε πολιτικές άμεσων φόρων (πχ απευθείας σε εταιρείες ή επαγγελματίες που παράγουν ανθυγιεινά τρόφιμα). Να μην ξεχνάμε το διαχωρισμό επεξεργασμένων και φυσικών τροφίμων και τη σχέση τους με το ενεργειακό κόστος και τις τοπικές κουλτούρες. Να υπάρχει πανευρωπαϊκή καμπάνια, αλλά και εγχώρια. Να επιδοτηθούν καινοτόμα φιλικά προϊόντα που θα υποκαθιστούν με επάξιο τρόπο τα ζημιογόνα για την υγεία των ανθρώπων αντίστοιχα προϊόντα. Να σκεφτόμαστε τη βιωσιμότητα τοπικών ποικιλιών και να μην ξεχνάμε ότι δεν είναι τυχαίο ότι η Ευρώπη είναι η περιοχή που γεννήθηκε το slow food, που σύνθημα του είναι το «καλή, καθαρή και δίκαια τροφή»..

Ε αυτό το τελευταίο σύνθημα ας είναι η γραμματική μας..

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.bertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

αυτοί που (νομίζουν ότι) δεν εξαπατούνται ..σφάλλουν

Τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται πιο συχνά  το εξής παράδοξο: «οι δυτικοί πληθυσμοί τείνουν να γίνουν αξιοσημείωτα μη υγιείς, ενώ ταυτόχρονα τείνουν να αποκτήσουν ψύχωση με τη διατροφή, τις δίαιτες και την ιδέα του να τρέφεται κανείς σωστά».

Εδώ και δεκαετίες υπάρχουν στη διάθεση των πολιτών πολλές ωραίες επιστημονικές συμβουλές, πολλές διαπιστώσεις περί  του «τι σημαίνει υγιεινό» και παρόλα αυτά δεν ξεκολλάνε τα νούμερα και τα ποσοστά παχυσαρκίας ούτε στο δυτικό κόσμο, ούτε στην Ελλάδα. Εκδίδονται πολύ προσεγμένοι διατροφικοί οδηγοί, μετονομάζονται δημόσιες υπηρεσίες σε υπηρεσίες «διατροφής και άθλησης», γίνονται συνέδρια, ημερίδες, εκδηλώσεις, σεμινάρια και αυτό σίγουρα είναι πολύ καλό σε γενικές γραμμές.

Βλέπουμε σταθερά τον τελευταίο καιρό:

Α. Οι επιστήμονες, οι σύλλογοί τους, οι οργανισμοί τους να  παίρνουν θέση, να συστήνουν «υγιεινά μέτρα», να έχουν ωραίες ιδέες και να τις οργανώνουν σε συμπόσια και φυλλάδια και γενικά να συμμετέχουν πιο έντονα στο ζήτημα «πληροφόρηση του κοινού».

Β. Οι δημοσιογράφοι και τα ΜΜΕ να ασχολούνται πολύ συχνά με τη «σωστή διατροφή».  Εκλαϊκευμένα, με τη συνδρομή επιστημόνων πληροφορούν τους πολίτες, στήνουν στήλες και εκπομπές υγείας.

Γ. Το κράτος να τυπώνει διατροφικούς οδηγούς, να συστήνει τμήματα «Διατροφής και Άθλησης» σε υπουργικό (και διυπουργικό) επίπεδο, να βγάζει δελτία τύπου, ανακοινώσεις, διαφημίσεις για τη σωστή διατροφή.

Όλα τα παραπάνω θα έλεγε κανείς ότι στήνουν ένα σκηνικό «βέλτιστου διατροφικού περιβάλλοντος». Δυστυχώς, «πλανώμεθα πλάνην οικτράν».

Ο  αγαπημένος μου Λακάν λέει  ‘les non-dupes errent’. Σε ελεύθερη μετάφραση αυτό σημαίνει «αυτοί που νομίζουν ότι δεν εξαπατούνται ..σφάλλουν». Η «(αυτό-)εξαπάτηση» έχει να κάνει ότι ενώ όλοι οι παραπάνω (Α+Β+Γ) προσπαθούν να φωτίσουν τους πολίτες και να βοηθήσουν στην υιοθέτηση «σωστής συνετής διατροφής και τρόπου ζωής», τα αρνητικά αποτελέσματα παχυσαρκίας, διαβήτη, καρκίνου κλπ κλπ.. δεν ξεκολλάνε.

Προς Θεού, οι πράξεις των Α, Β, Γ δε σημαίνει ότι στα μάτια του υπογράφοντα δεν είναι αρεστές. Ίσα-ίσα θεωρώ ότι γίνονται πολλά και ταυτόχρονα δηλώνω ότι μισώ τις απλουστεύσεις και τις βέβαιες απαντήσεις. Δεν μπορεί κανείς σε 10-20 γραμμές να αποφανθεί  για το τι δεν πάει καλά στο Α, στο Β, στο Γ.

Το σίγουρο είναι ότι το stress test «αντιμετώπιση παχυσαρκίας», δηλαδή ο ενδελεχής έλεγχος για τον προσδιορισμό της αποτελεσματικότητας των μέτρων, των κανονισμών, των πρακτικών έναντι της παχυσαρκίας, μάς αφήνει (τους Α+Β+Γ) μετεξεταστέους.

Το σίγουρο είναι ότι οι συμβουλές, οι πληροφορίες, οι συστάσεις και οι ευχές μοιάζουν με περιτυλίγματα και το ζήτημα «υιοθέτηση ολιστικά ενός άλλου τρόπου ζωής και διατροφής πιο κοντά στη φύση μας (και στη .. Φύση ενδεχομένως)»  αποτελεί μια σύνθετη διεργασία.

Ιδού μερικά ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν:

Οι Α, Β, Γ τι έχουν να πουν για τα 15.000-20.000 καινούργια έτοιμα «τρόφιμα» κάθε χρόνο στη ζωή μας, τα οποία υποτίθεται μας κάνουν «καλό» και ..πρέπει να πωληθούν;

Οι Α, Β, Γ γνωρίζουν την αξία της επιστροφής στις εκάστοτε τοπικές κουλτούρες διατροφής, γνωρίζουν την αξία της αποανάπτυξης της ίδιας της δυτικής βιομηχανίας τροφίμων;

Οι Α, Β, Γ είναι σίγουροι ότι το υλικό κέρδος (ατομικό και ‘συλλογικό’) της  10-12ωρης ακίνητης εργασία σε μια καρέκλα και μπροστά στον υπολογιστή είναι «κανονικό πράγμα» σύμφωνο με τη φύση του ανθρώπου και κάνει πιο εύκολη την αντιμετώπιση υπερβάλλοντος βάρους;

Εννοείται ότι υπάρχουν πολλά ερωτήματα ακόμα. Όμως, προς το παρόν, πρέπει να κλείσω εδώ, με μια απλή σκέψη, η οποία λέει να αντιστρέψουμε ή έστω να κάνουμε πιο αμφίδρομη  την παρακάτω διαγραφόμενη πορεία:

Πολιτισμός διατροφής  -->  Επιστήμη της διατροφής.

Σίγουρα για τα παραπάνω ζητήματα θα επανέλθουμε, δεν τελειώνουμε εδώ..

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.bertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

Χριστούγεννα είναι κάτι πολύ περισσότερο

Χριστούγεννα είναι κάτι πολύ περισσότερο

nutri-politics λοιπόν !

Ξεκινώντας κάτι καινούργιο πάντα είναι πολύ δύσκολο να βρούμε την αρχή. Αυτό στην παρούσα δεν ισχύει. Έχω την τιμή να μιλώ συχνά και να συνεργάζομαι με τον Πάρη Παπαχρήστο. Οι συζητήσεις μαζί του είναι πάντα ενδιαφέρουσες και όσον αφορά τη δημιουργία αυτού του blog καταλήξαμε στο “nutri-politics” ωσάν προετοιμασμένοι από καιρό!

“Nutri-politics”* λοιπόν ! Πρόκειται για μια θεματική που ήμουν και είμαι ψυχικά καιδιανοητικά προϊδεασμένος. Είναι μια συνάντηση του περιεχομένου 2 λέξεων, του “nutrition” και του “politics”. Ψάχνοντας ετυμολογικά το “nutrition” εύκολα βρίσκει κανείς ότι έρχεται από το λατινικό “nutritionem” (ονομαστική: nutritio) που σημαίνει “θρεπτικό”, ερχόμενο από τη μετοχή “nutrire” που σημαίνει “να θρέψω, να θηλάσω”. Για το “politics” θα μπορούσε να βρει κανείς πολλούς ορισμούς. Ο γράφων προτιμά να περιγράψει την πολιτική ως τον τρόπο να κάνουμε τα πράγματα καλύτερα και εφικτά. Εύρηκα λοιπόν.. “nutri-politics” είναι ο τρόπος να κάνουμε τα πράγματα θρεπτικότερα.. Η “θρεπτική πολιτική” έχει να σχεδιάσει και να προγραμματίσει με βάση τα ελληνικά μας προβλήματα και να τα αναλύσει βάσει του Τι; Ποιος; Πότε; Που; Γιατί;

Ε λοιπόν το “nutri-politics” έχει σκοπό να βάζει θέματα και να τοποθετείται σχετικά με:

• τα πλαίσια ( διατροφικά, πολιτικά, πολιτιστικά κα) στα οποία μπορούν ή ήδη αναπτύσσονται πολιτικές,
• τις διαδικασίες και την αλληλεπίδραση των ενδιαφερόμενων μερών που οδηγούν ή μπορούν να οδηγήσουν σε αποφάσεις πολιτικής,
• “τη μετάφραση” των πολιτικών σε εφικτά γενικευμένα προγράμματα,
• την αξιολόγηση των επιπτώσεων (εκούσιων και ακούσιων, θετικών και αρνητικών, μετρήσιμων ή μη μετρήσιμων),
• την εκτίμηση των δυνάμεων/ παραγόντων που εμποδίζουν ή βοηθούν την εφαρμογή της πολιτικής.

Η διατροφή μας μοιάζει με την πολιτική μας. Η διατροφή που κάνουμε είναι ο τρόπος και το μέσο που αναδεικνύει τον τρόπο ζωής μας. Η πολιτική που ακολουθούμε είναι ο τρόπος και το μέσο που αναδεικνύει την ίδια τη ζωή μας. Για το κλείσιμο ταιριάζει να συσχετίσουμε την αξία του προγραμματισμού και την ελληνική πραγματικότητα στη “θρεπτική πολιτική” με την εξής ρήση του Winston Churchill: «Αυτός που αδυνατεί να προγραμματίσει προγραμματίζει να αποτύχει».

* Η σειρά άρθρων "nutri-politics" έχει ξεκινήσει να υφίσταται και να δημοσιεύεται στο www.mednutrition.gr από τις 11/07/2014.

Δημήτρης Π. Μπερτζελέτος

Χοιρινό, ένα παρεξηγημένο κρέας

Οι  Έλληνες είμαστε κρεοφάγοι. Είμαστε 7^οι στην ημερήσια κατανάλωση κρέατος παγκοσμίως.  Οπότε ένα θέμα που πραγματεύεται το κρέας αποκτά απευθείας ενδιαφέρον. Το χοιρινό κρέας είναι σχετικά παρεξηγημένο τρόφιμο, οπότε κρίνεται σκόπιμο να διαφωτιστούν ορισμένες πτυχές του.

Μερικά δυνατά σημεία του χοιρινού:

-Είναι καλή πηγή βιταμινών, 100γρ χοιρινού δίδουν πάνω από το 50% των αναγκών σε θειαμίνη, πάνω από το 35% νιασίνη, πάνω από 35% σε Β6.

-Περιέχει καλές ποσότητες σιδήρου, ψευδαργύρου. Τα 100γρ χοιρινού προσφέρουν 0,7-1,1mg ποιοτικού και καλά απορροφήσιμου σιδήρου και 2,6-2,7mg ψευδαργύρου, δηλαδή το 10% και 25%, αντίστοιχα, των ημερήσιων αναγκών. Ίδια ποσότητα μοσχαριού (100γρ) προσφέρει κοντά στο 20% και 50% των αναγκών μας σε σίδηρο και ψευδάργυρο, αντίστοιχα.

-Το λίπος του χοιρινού είναι ορατό, κάτι που δίνει το πλεονέκτημα να αφαιρείται, με αποτέλεσμα το τελικό προϊόν να περιέχει λιγότερα λιπαρά. Σημειώνεται ότι ο διαχωρισμός λίπους στο μοσχάρι είναι δυσκολότερος έως αδύνατος. Υπάρχουν κομμάτια χοιρινού που περιέχουν μόνο 6% λίπος (ψαρονέφρι, «το μάτι» μπριζόλας με κόκκαλο). Βέβαια, υπάρχουν κομμάτια χοιρινού (πχ ‘παντσέτες’) που ξεπερνάνε το 30% σε λίπος, οπότε προσοχή στο τι διαλέγετε.

-Κατά μέσο όρο το χοιρινό περιέχει λιγότερη χοληστερόλη από το μοσχάρι. 100 γρ χοιρινού περιέχουν περί τα 100mg χοληστερόλης.

-Η πρωτεΐνη που περιέχει είναι καλής ποιότητας, με πολλά απαραίτητα αμινοξέα (που δεν μπορεί να τα συνθέσει ο ανθρώπινος οργανισμός), όπως ισχύει με τα περισσότερα κόκκινα κρέατα. Κατά μέσο όρο το χοιρινό έχει λίγο λιγότερη ποσοτικά πρωτεΐνη από το μοσχάρι. Όμως ένα κομμάτι «χοιρινό κόντρα» διαχωρισμένο από λίπος (“sirloin”), έχει ίδια ποσότητα πρωτεΐνης με το αντίστοιχο κομμάτι μοσχαριού (“sirloin”). Μάλιστα, ένα τέτοιο κομμάτι χοιρινού έχει 2 γρ λιγότερα σε λίπος.

-Προσφέρει πολλές εκδοχές στη μαγειρική, με πολλές συνταγές για «κατσαρόλα».

-Μην ξεχνάμε επιπλέον ότι στην Ελλάδα της ύφεσης ότι το χοιρινό κρέας παρουσιάζει μεγαλύτερη αυτάρκεια (35%) σε σχέση με το μοσχάρι. Είναι σημαντικό λοιπόν να προτιμάμε ελληνικό χοιρινό, βοηθώντας στην τοπική μας οικονομία περισσότερο.

Όλα τα παραπάνω είναι καλό να τα γνωρίζουμε, όπως είναι καλό να γνωρίζουμε ότι τη μέση κατανάλωση κρέατος πρέπει να την ελαττώσουμε. 1 φορά/ εβδομάδα κατανάλωση κόκκινου κρέατος είναι αρκετή, εφόσον μιλάμε για υγιείς ενήλικες.

Βιβλιογραφία:

-Τριχοπούλου Α. Πίνακες Σύνθεσης Τροφίμων και Ελληνικών Πιάτων. 2004. Εκδόσεις Παρισιάνου

-ΠΑΣΕΓΕΣ, Αυτάρκεια Αγροτικών Διατροφικών Προϊόντων, Αύγουστος 2012

-Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Διατροφή και τις Διατροφικές Διαταραχές 2008-2012, Αθήνα 2008

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.bertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr